منطقهٔ هورامان تنها به روستای معروف اورامان تخت محدود نمیشود. این سرزمین کوهستانی، دههها روستای کوچک و بزرگ را در دل خود جای داده که هرکدام طبیعت، معماری و فضای خاص خودشان را دارند. در این مقاله، با چند روستای شناختهشدهٔ روستاهای هورامان آشنا میشویم: اورامان تخت، نودشه، هجیج، سلین، بلبر، نوسود، دشه و ژیوار.
اورامان تخت
اورامان تخت، قلب و معروفترین روستای منطقهٔ هورامان است. این روستا با معماری پلکانی بینظیرش، که خانههایش روی دامنهٔ کوه ردیف شدهاند، شهرت جهانی پیدا کردهاست.
در سال ۱۴۰۰ به ثبت میراث جهانی یونسکو رسیدهاست. اورامان تخت معمولاً نقطهٔ آغاز هر سفر به هورامان و مرکز دسترسی به سایر روستاهای منطقه است.
ژیوار
ژیوار یکی از زیباترین روستاهای منطقهٔ هورامان است که در شهرستان سروآباد، در جنوب کوههای کوسالان و در کنار رودخانهٔ سیروان قرار دارد. این روستا در همسایگی شمالی روستاهای بلبر و سلین واقع شدهاست. و نام آن در زبان کردی به معنای «زندگی» یا «زنده» است.
ژیوار، مانند بیشتر روستاهای هورامان، معماری پلکانی دارد و در دل درهای سرسبز با باغها و جنگلهای بلوط محاصره شده است. این روستا بهخاطر هوای پاک و طبیعت بکرش شناخته میشود؛ ویژگیای که تا حد زیادی ناشی از صعبالعبور بودن مسیر دسترسی و کمتردد ماندن منطقه است. اهالی ژیوار باور دارند روزگاری این منطقه شهری مهم و مرکزی بوده است.
سلین
سلین یکی از روستاهای حاشیهٔ دریاچهٔ داریان (دریاچهٔ سیروان) است. که بهخاطر وجود جادهٔ ارتباطی، به یکی از توریستیترین روستاهای این بخش از هورامان تبدیل شدهاست. منظرهٔ دریاچه در اطراف این روستا و مسیر پیچان آن، یکی از جذابیتهای اصلی سلین بهشمار میرود. برای رسیدن به سلین، باید از مسیر مریوان به پاوه، ابتدا به اورامان تخت رسید. پس از عبور از یک گردنهٔ کوهستانی، از روستای بلبر گذشت.
بلبر
بلبر در مسیر دسترسی به سلین و ژیوار قرار دارد و خودش هم یکی از روستاهای دیدنی منطقه است. ییلاقات شمال روستای بلبر، مقصد محبوبی برای کسانی است که قصد پیمایش در طبیعت کوهستانی هورامان را دارند.
نودشه
نودشه یکی از مناطق شناختهشدهٔ هورامان در استان کرمانشاه است و در کنار پاوه و نوسود، بخشی از پیوستگی جغرافیایی و فرهنگی منطقهٔ هورامان را در این استان شکل میدهد.
این منطقه از مراکز مهم موسیقی و آواز هورامی نیز بهشمار میآید.
نوسود
نوسود نیز از مناطق هورامان در استان کرمانشاه است که نزدیک به مرز ایران و عراق قرار دارد. این منطقه، همراه با پاوه و نودشه، بخش کرمانشاهی هورامان را تشکیل میدهد و در پیوستگی فرهنگی و زبانی با سایر روستاهای هورامانِ کردستان قرار دارد.
هجیج
هجیج یکی از روستاهای مسیر رودخانهٔ سیروان در منطقهٔ هورامان است که در سفرهای طبیعتگردی منطقه، اغلب در کنار سایر روستاهای حاشیهٔ این رودخانه نام برده میشود.
دشه
دشه از دیگر نقاط منطقهٔ هورامان است که در کنار روستاهایی مانند نودشه و نوسود، بخشی از تنوع جغرافیایی این سرزمین کوهستانی را تشکیل میدهد.
چطور بازدید از این روستاها را برنامهریزی کنیم؟
با توجه به پراکندگی این روستاها در دو استان کردستان و کرمانشاه و مسیرهای کوهستانی بین آنها، چند نکته را در نظر بگیرید:
- در یک سفر، روی یک خوشهٔ جغرافیایی تمرکز کنید — مثلاً اورامان تخت، بلبر، سلین و ژیوار که به هم نزدیکاند، یا نودشه و نوسود که در سمت کرمانشاه قرار دارند.
- از اهالی محلی یا راهنمای منطقه دربارهٔ وضعیت جادهها بپرسید، چون برخی مسیرها (مثل مسیر سلین و ژیوار) کوهستانی و گاهی نیاز به آشنایی محلی دارند.
- زمان کافی برای هر روستا در نظر بگیرید؛ فاصلههای کوهستانی معمولاً بیشتر از آنچه روی نقشه بهنظر میرسد، زمان میبرد.
جمعبندی
روستاهای هورامان، از اورامان تخت گرفته تا ژیوار، سلین، بلبر، نودشه، نوسود، دشه و هجیج، هرکدام تصویری از تنوع طبیعی و فرهنگی این سرزمین کوهستانی را نشان میدهند. اگر سفرتان به هورامان بیش از یک یا دو روز است، گذراندن وقت در یکی از این روستاها، تجربهای کاملتر از این منطقه به شما میدهد.