سقز یکی از محصولات طبیعی و کمتر شناخته‌شدهٔ هورامان است که از شیرهٔ درخت بنه (یا همان پسته وحشی) به‌دست می‌آید. این محصول، که سال‌هاست در طب سنتی و فرهنگ مردم کوهستان‌نشین غرب ایران جایگاه ویژه‌ای دارد، یکی از سوغات اصیل و خاص سفر به هورامان به‌شمار می‌رود.
سقز، صمغ یا شیرهٔ غلیظی است که از تنهٔ درخت بنه به‌دست می‌آید. این شیره، در ابتدا به رنگ سبز روشن و حالت نرم ترشح می‌شود. و با گذشت زمان و رسیدن فصل (معمولاً اوایل پاییز)، سفت و قابل برداشت می‌شود. به‌خاطر طعم تلخش، این محصول در منطقه به «سقز تلخ» هم شناخته می‌شود.
درخت بنه، که در منطقهٔ هورامان و سایر نقاط کوهستانی غرب ایران رشد می‌کند، یکی از درختان بسیار کهن این مناطق است. در برخی نقاط ایران، درختان بنه با عمر بیش از هزار سال نیز یافت شده‌اند. که نشان از سازگاری شگفت‌انگیز این گونه با شرایط سخت کوهستانی دارد. به همین دلیل، درخت بنه امروز در فهرست گونه‌های گیاهی حفاظت‌شده قرار دارد.
برداشت سقز، کاری زمان‌بر و نیازمند تجربه است. اهالی محلی منطقه، که به آن‌ها «سقزچین» گفته می‌شود، با ایجاد شکاف‌های کوچک روی تنهٔ درخت، اجازه می‌دهند شیرهٔ آن به‌تدریج خارج و جمع‌آوری شود. این روش سنتی، که نسل‌به‌نسل در میان خانواده‌های منطقه منتقل شده، نمونه‌ای دیگر از پیوند عمیق مردم هورامان با طبیعت اطرافشان است.
سقز و میوهٔ درخت بنه، در فرهنگ محلی منطقه کاربردهای متنوعی دارند:
نکتهٔ مهم: سقز و بنه، مانند هر محصول طبیعی دیگر، باید با احتیاط و در حد متعارف مصرف شوند. توصیه می‌شود پیش از استفادهٔ درمانی از این محصولات، با پزشک یا متخصص طب سنتی مشورت کنید.
سقز و بنهٔ هورامان، نمونه‌ای از محصولات کمتر شناخته‌شده‌است. اما پرارزش این منطقهٔ کوهستانی است. محصولی که ریشه در درختانی کهن و فرآیندی سنتی و دست‌ساز دارد. اگر به هورامان سفر کنید، آشنایی با این محصول و خرید آن از تولیدکنندگان محلی، تجربه‌ای متفاوت و اصیل از فرهنگ این سرزمین به شما می‌دهد.
هنوز نظری ثبت نشده است.
هورامانات